در مهرماه ۱۴۰۴، زندان قزلحصار کرج به کانون یکی از بزرگترین حرکتهای اعتراضی جمعی در تاریخ اخیر ایران تبدیل شد. بیش از ۱۵۰۰ زندانی واحد ۲ از تاریخ ۲۰ مهر ۱۴۰۴ (برابر با ۱۱ اکتبر ۲۰۲۵) در اعتراض به موج گسترده و خودسرانهی اعدامها در ایران، اعتصاب غذا کردند. این حرکت که به ابتکار زندانیان محکوم به اعدام آغاز شد، بهسرعت در سراسر زندان گسترش یافت و توجه ملی و بینالمللی را به خود جلب کرد. این اعتصاب نمادی از ناامیدی عمیق زندانیان در آستانهی مرگ و نشانهای از فروپاشی عدالت و روند دادرسی منصفانه در ایران بود
زندان قزلحصار، واقع در غرب تهران، یکی از بزرگترین و بدنامترین زندانهای کشور است. این زندان سالهاست که با تراکم شدید جمعیت، شکنجه، و اعدامهای مخفیانه شناخته میشود. ایران یکی از بالاترین نرخهای اعدام در جهان را دارد و هر سال صدها حکم مرگ در این کشور اجرا میشود. بسیاری از این اعدامها مربوط به جرائم غیرخشونتآمیز مواد مخدر یا پروندههایی با اتهامات مبهم و فاقد دادرسی عادلانه هستند
آغاز اعتصاب غذا زمانی بود که دستکم ۱۶ زندانی برای اجرای قریبالوقوع حکم اعدام به سلول انفرادی منتقل شدند. در واکنش، صدها زندانی از خوردن غذا امتناع کردند و حرکت خود را اعتراضی علیه ماشین مرگ و بیعدالتی نامیدند. صدای آنان از طریق پیامهای کوتاه و ویدیوهای مخفیانه به بیرون رسید و از درماندگی و مقاومت آنان پرده برداشت. یکی از زندانیان گفت: «ما فقط خواستار تخفیف یک درجه از حکم اعدام هستیم. صدای ما را بشنوید و ما را نکشید.» با وجود این درخواستها، مقامات زندان با سرکوب و تهدید پاسخ دادند. از ۲۳ مهر بهمنظور جلوگیری از ارتباط با بیرون، دستگاههای پارازیت تلفن همراه در زندان فعال شد و آب واحد ۲ قطع گردید. زندانیان در شرایطی بسیار خطرناک و غیربهداشتی قرار گرفتند و تعدادی از آنها از گرسنگی و بیآبی بیهوش شدند، اما هیچ کمک درمانی به آنها ارائه نشد
در جریان اعتصاب، متنی با عنوان «وصیتنامه زندانیان قزلحصار» در شبکههای اجتماعی منتشر شد. در این نامه که بهطور جمعی از سوی زندانیان محکوم به اعدام نوشته شده بود، از مردم ایران درخواست یاری شد:
«مردم عزیز کشورم، دوستان، آشنایان، اکنون که ما این وصیتنامه را تنظیم میکنیم زندهایم اما در انتظار مردن. امروز نفس میکشیم و روح در جانمان است اما امروز به شما نیاز داریم نه آن روز که برای فاتحه بر سر مزارمان بیایید»
زندانیان از مردم خواستند تا زمانی که زندهاند در کنارشان بایستند و در برابر بیعدالتی سکوت نکنند. این متن به نمادی از شجاعت و همبستگی تبدیل شد که پژواک آن از دیوارهای زندان فراتر رفت
در بیرون از زندان، خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام در همبستگی با اعتصابکنندگان دست به تجمعات مسالمتآمیز زدند. در ۲۷ مهرماه، دهها خانواده در مقابل مجلس شورای اسلامی با در دست داشتن عکس عزیزانشان و پلاکاردهایی با شعارهای «زندگی حق است» و «اعدام را متوقف کنید» تجمع کردند. آنان با فریادهای «نه به اعدام» و «اعدام نکنید» خواستار توقف این روند شدند. اما تجمع مسالمتآمیزشان با حمله نیروهای انتظامی و ضربوشتم معترضان با باتوم روبهرو شد. با این حال، خانوادهها با وجود خشونت، استوار ماندند و صدای خود را بلندتر کردند
پس از هفت روز گرسنگی، رنج و مقاومت، هیأتی از قوه قضاییه و سازمان زندانها در زندان حاضر شد. مقامات اعلام کردند که اجرای احکام اعدام مربوط به جرائم مواد مخدر بهطور موقت و به مدت شش ماه متوقف میشود و بررسیهایی برای تخفیف یک درجهای احکام در مجلس صورت خواهد گرفت. با این حال، در طول همین اعتصاب، دستکم پنج زندانی اعدام شدند، که نشانگر بیاعتنایی و بیاعتمادی به وعدههای رسمی بود. با وجود این، این اقدام جمعی یکی از بزرگترین و تأثیرگذارترین اعتراضات زندانیان غیرسیاسی در تاریخ اخیر ایران به شمار میرود
اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار ترکیبی از ناامیدی و شجاعت بود؛ نمایانگر نقض آشکار حقوق بشر در ایران و بیتوجهی حاکمیت به حق بنیادین زندگی. فریاد زندانیان نه تنها برای بقا، بلکه برای شناخته شدن انسانیت و کرامت آنان است؛ امیدی به روزی که ایران از مسیر مرگ دولتی و خشونت سازمانیافته بازگردد
از دیدگاه شورای ملی ایرانیان آمریکایی (NIAC)، این رویدادها نشانهی یک بحران اخلاقی و سیاسی عمیق است که نیازمند اقدام فوری میباشد. جمهوری اسلامی ایران باید فوراً به سیاست اعدام بهعنوان ابزار کنترل و ارعاب پایان دهد و به صدای مردم خود گوش بسپارد—چه آنان که در پشت دیوارهای زندانند و چه آنان که در خیابانها با صلح اعتراض میکنند. NIAC از حکومت ایران میخواهد که فوراً تمامی اعدامها را متوقف کرده، اصلاحات شفاف قضایی را آغاز کند و به ارادهی مردم ایران برای عدالت، کرامت و زندگی احترام بگذارد
مقامات ایرانی باید فوراً اجرای احکام اعدام را متوقف کنند، امنیت و سلامت زندانیان را تضمین کنند، و امکان دسترسی ناظران مستقل به وضعیت زندانها را فراهم آورند. بیش از هر چیز، مردم ایران و جامعه مدنی باید به شکل مسالمتآمیز به اعتراض علیه عادیسازی خشونت و اعدام ادامه دهند.
اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار فریادی برای زندگی از پشت دیوارهایی است که برای خاموشی ساخته شدهاند. این فریاد، ندای عدالت است؛ ندایی که مرزها را درنوردیده و وجدان جهانیان را فرا میخواند تا آن را بشنوند