گزارشهای منتشرشده از ایران حاکی از آن است که شرکت تحقیقاتی و تولیدی «توفیقدارو» در منطقه وردآورد در غرب تهران، بامداد امروز در جریان یک حمله هوایی بهطور کامل تخریب شده است. این حمله حدود یک ساعت پس از آن رخ داد که ارتش اسرائیل با انتشار هشداری، محدوده مشخصی را برای تخلیه اعلام کرده بود.
به گفته منابع محلی، چندین تأسیسات غیرنظامی و مرتبط با حوزه سلامت در این محدوده هدف قرار گرفتهاند؛ از جمله شرکت داروسازی زاگرس فارمد، چاپخانه روزنامه جمهوری اسلامی و یک مرکز خیریه جراحی محدود. این حمله اندکی پس از ساعت ۷ صبح انجام شده است.
توفیقدارو از تولیدکنندگان مواد اولیه دارویی برای بیماریهای جدی مانند سرطان و اماس است و تخریب آن نگرانیهای جدی درباره دسترسی بیماران به داروهای حیاتی ایجاد کرده است.
مقامهای ایرانی این حمله را محکوم کردهاند. محمدجواد ظریف این اقدام را بخشی از یک الگوی گستردهتر دانسته و گفته است یک تولیدکننده دارو—از جمله مواد مرتبط با داروهای سرطان—عمداً هدف قرار گرفته است. هرچند این ادعاها نیازمند بررسی مستقل هستند، اما نشاندهنده شدت و اهمیت موضوعاند.
در رویدادی جداگانه، سازمان هواپیمایی کشوری ایران از حمله به یک هواپیمای غیرنظامی حامل دارو و تجهیزات پزشکی در فرودگاه مشهد خبر داده است و تأکید کرده که هدف قرار دادن مأموریتهای انسانی نقض آشکار قوانین بینالمللی است.
بر اساس اعلام رسمی، دستکم ۸ کارخانه داروسازی در کشور دچار آسیب شدهاند و همچنین چندین مرکز تولید تجهیزات پزشکی در استانهای مختلف، از جمله اصفهان، آسیب دیدهاند.
همچنین یک کارخانه تولید اقلام حیاتی مصرفی برای اتاقهای عمل و ICU آسیب دیده و یک انبار دارو و شیر خشک در استان همدان که دو استان را پوشش میداد، بهطور کامل تخریب شده است. علاوه بر این، اختلال در زنجیره توزیع و نیروی انسانی نیز گزارش شده است.
با وجود این خسارات، مقامها اعلام کردهاند که بیشتر مراکز با ظرفیت کاهشیافته به فعالیت ادامه میدهند و از طریق توزیع مجدد، مسیرهای جایگزین و واردات اضطراری، فعلاً از کمبود گسترده جلوگیری شده است—اما ادامه حملات میتواند این وضعیت را ناپایدار کند.
از منظر حقوقی، این رویدادها نگرانیهای جدی در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه ایجاد میکند. بر اساس قوانین بینالمللی، مراکز غیرنظامی از جمله تأسیسات درمانی و دارویی نباید هدف حمله قرار گیرند، مگر در شرایط بسیار خاص و حتی در آن صورت نیز اصول تفکیک، تناسب و احتیاط باید رعایت شود.
همچنین هدف قرار گرفتن هواپیمای غیرنظامی حامل کمکهای انسانی—در صورت تأیید—میتواند نقض قوانین بینالمللی هوانوردی و حتی مصداق جنایت جنگی باشد.
در مجموع، هدف قرار گرفتن زیرساختهای دارویی، زنجیره تأمین پزشکی و حملونقل انسانی، نگرانی فوری درباره سلامت غیرنظامیان و دسترسی آنان به خدمات درمانی ایجاد کرده است. انتظار میرود نهادهای بینالمللی تحقیقات مستقل انجام داده و در صورت اثبات تخلف، پیگیری حقوقی صورت گیرد.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران نیز خواستار آن شده است که نهادهای بینالمللی فوراً این حوادث را بررسی کرده، عاملان را پاسخگو کنند و از تکرار چنین تهدیدهایی جلوگیری شود.
در همین حال، شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) این حملات را بهشدت محکوم کرده و هشدار داده است که هدف قرار دادن زیرساختهای درمانی و زنجیرههای انسانی، رنج مردم عادی—بهویژه بیماران—را تشدید میکند. این نهاد بر لزوم پایبندی کامل به حقوق بینالملل، حفاظت از غیرنظامیان و کاهش فوری تنشها تأکید کرده است.